Pobieranie i przetwarzanie danych z aparatury, z wykorzystaniem systemu klasy LIMS

Wstęp

Standardowym elementem składowym nowoczesnego układu pomiarowego jest zwykle komputer. Nie mamy tu na myśli wbudowanych układów sterujących aparatami typu HPLC, spektrometr masowy, spektrometr UV, ale komputery PC, do których każde z tych urządzeń może być podłączone. W przypadku bardziej zaawansowanych urządzeń stacja robocza stanowi element składowy i jest sprzedawana razem z urządzeniem pomiarowym. Stacja taka wyposażona jest w dedykowane oprogramowanie umożliwiające pełną kontrolę nad pomiarem bez dotykania panelu sterującego samego aparatu. Oprócz planowania pomiarów, oprogramowanie pozwala zwykle na zaawansowaną obróbkę wyników, tworzenie kompleksowych raportów i zapisywanie danych pomiarowych. Takie rozwiązanie ma jednak swoje ograniczenia, które stają się zauważalne kiedy w laboratorium pojawia się wiele aplikacji tego typu.

Zbieranie wyników

Jeśli wiele urządzeń pomiarowych jest tej samej marki można się spodziewać, że jeden system komputerowy będzie obsługiwał wszystkie te aparaty. Jednak nie zawsze tak jest. Poza tym w wielu przypadkach w laboratorium są wykorzystywane aparaty różnych producentów, a każdy z nich posiada własne oprogramowanie zarządzające wykonywaniem pomiarów i przetwarzaniem wyników. Problem pojawia się wtedy, kiedy jedna próbka poddawana jest różnym analizom przy użyciu różnych urządzeń. Wyniki dla tej samej próbki znajdują się wtedy w różnych systemach komputerowych, które najczęściej nie są w stanie wymieniać danych między sobą. Każdy system umożliwia łatwe tworzenie raportów dotyczący danej analizy, ale aby utworzyć raport podsumowujący konieczne jest połączenie danych z kilku raportów cząstkowych. Raporty cząstkowe mogą być generowane nie tylko na różnych stacjach roboczych, w różnych laboratoriach, budynkach, ale nawet w różnych miastach czy firmach. Osoba tworząca raport zbiorczy musi wtedy zebrać wszystkie te składowe na swoim komputerze i wyciągnąć z nich niezbędne dane, które następnie wklei do szablonu raportu podsumowującego analizy dla danej próbki. Tworzenie raportu zbiorczego zwykle odbywa się na zasadzie kopiuj – wklej i trwa tym dłużej, im więcej składowych ma on zawierać. Czy nie można robić tego automatycznie? Otóż można. Wymaga to jednak wykorzystania przez pracownika laboratorium wykonywującego raport zbiorczy zaawansowanego systemu komputerowego – systemu klasy LIMS (Laboratory Information Management System – System Zarządzania Informacją Laboratoryjną).

Czy kolejny system komputerowy może pomóc?

W laboratorium znajduje się już kilka systemów komputerowych, obsługujących różne urządzenia pomiarowe. Żaden z tych systemów nie jest prosty i intuicyjny. Nauka obsługi każdego z nich zajęła pracownikom wiele godzin cennego czasu. Często dany system jest obsługiwany tylko przez jedną, przeszkoloną osobę. Czy kolejny system, w dodatku taki, który będzie wymagał przeszkolenia wszystkich pracowników laboratorium może być ułatwieniem? Może. I to nie tylko w tym wąskim zastosowaniu. Skupmy się jednak na możliwości automatycznego tworzenia raportów zbiorczych z wykorzystaniem systemu klasy LIMS, na przykładzie aplikacji STARLIMS.

Jak wygląda współpraca STARLIMS z aparaturą

System STARLIMS nie wymaga rezygnacji z dotychczas używanych systemów obsługujących poszczególne aparaty, ale może z nimi łatwo współpracować. Dzięki temu pracownicy nie muszą uczyć się wykonywania tych samych czynności w innym środowisku i mogą nadal korzystać z narzędzi obróbki danych, które już znają, a w STARLIMS zapisywać tylko ostateczny wynik pracy. W razie braku takich narzędzi w STARLIMS możliwe jest dodanie funkcjonalności pozwalającej na zaawansowaną obróbkę danych. W najprostszym przypadku dodatkowe czynności jakie będzie musiał wykonać analityk aby dane zostały wprowadzone do systemu sprowadzają się do zapisania raportu zawierającego żądane wyniki w formacie np. PDF, a następnie do kliknięcia jednego przycisku w zakładce służącej do wprowadzania wyników. Takie uproszczenie jest możliwe dzięki zaawansowanemu modułowi systemu, który potrafi rozpoznać typ dokumentu czytając jego zawartość i wydobyć z niego te dane, które analityk uznał za konieczne do wpisania do systemu. Oprócz tabel wyników, z raportów kopiowane mogą być także rysunki, co pozwala np. zapisywać wykresy jako załączniki do wyniku. Osoba przeglądająca wyniki danego pomiaru ma wtedy dostęp nie tylko do liczb, ale także do ich graficznego zapisu. Wydawałoby się, że to nic nowego, że każdy program obsługujący aparaturę pozwala zrobić to samo. Rzecz jednak w tym, że w STARLIMS gromadzone mogą być wyniki z wszystkich urządzeń w laboratorium, które są podłączone do komputerów. Oznacza to dostęp do całości zgromadzonych danych z poziomu jednego systemu. Ponieważ STARLIMS jest systemem webowym dane zapisane przez analityka w laboratorium są natychmiast dostępne dla każdego użytkownika systemu niezależnie od jego lokalizacji. Zabezpieczenia systemu przed dostępem osób niepożądanych zapewniają bezpieczeństwo danych.


Więcej informacji